Κράτηση Δωματίου
Κράτηση Δωματίου
Η τζαζ στην Κωνσταντινούπολη: ο Φρέντερικ Μπρους Τόμας και το Maxim, πρόγονος του Maksim Gazinosu

Η τζαζ στην Κωνσταντινούπολη: ο Φρέντερικ Μπρους Τόμας και το Maxim, πρόγονος του Maksim Gazinosu

Ημερομηνία Δημοσίευσης21 Νοεμβρίου, 2026

Η τζαζ στην Κωνσταντινούπολη: ο Φρέντερικ Μπρους Τόμας και το Maxim, πρόγονος του Maksim Gazinosu

Για πολλούς στην Τουρκία, το όνομα «Maksim Gazinosu» θυμίζει τις λαμπερές βραδιές των δεκαετιών του 1960 και του 1970. Το γκαζίνο (gazino) είναι το τουρκικό κέντρο διασκέδασης με δείπνο και πρόγραμμα στη σκηνή. Η ιστορία όμως αυτού του χώρου στο Ταξίμ αρχίζει σαράντα χρόνια νωρίτερα, με έναν άνθρωπο που γεννήθηκε στο Μισισίπι και κατέφυγε από τη Μόσχα στην Κωνσταντινούπολη. Το όνομά του ήταν Φρέντερικ Μπρους Τόμας (Frederick Bruce Thomas). Αυτός έφερε την τζαζ στην Πόλη.

Η παράδοση της σκηνής στο Πέραν

Όταν έφτασε ο Τόμας, η διασκέδαση στο Πέραν είχε ήδη μακρά ιστορία. Το Θέατρο Ναούμ, που άνοιξε το 1844 εκεί όπου βρίσκεται σήμερα η Στοά των Λουλουδιών (Çiçek Pasajı), ανέβαζε ιταλική όπερα· εδώ το κοινό της Πόλης γνώρισε έργα του Βέρντι. Το θέατρο κάηκε στη μεγάλη πυρκαγιά του Πέραν το 1870 και στη θέση του χτίστηκε το 1876 η Στοά των Λουλουδιών. Μισό αιώνα αργότερα, το Πέραν ήταν έτοιμο να γνωρίσει μια νέα μουσική.

Από το Μισισίπι στη Μόσχα

Ο Φρέντερικ Μπρους Τόμας γεννήθηκε το 1872 στο Μισισίπι, παιδί μιας οικογένειας που μόλις είχε απελευθερωθεί από τη δουλεία. Για να ξεφύγει από το βάρος του ρατσισμού, πέρασε νέος στην Ευρώπη, δούλεψε ως σερβιτόρος και σε ξενοδοχεία και τελικά εγκαταστάθηκε στη Ρωσία. Στη Μόσχα έγινε γνωστός ως Φιόντορ Τόμας· από διευθυντής στα πιο κομψά κέντρα διασκέδασης της πόλης έφτασε να έχει το δικό του νυχτερινό κέντρο. Η Επανάσταση του 1917 τα άλλαξε όλα. Ο Τόμας κατέφυγε νότια, παίρνοντας μαζί του την οικογένειά του και ό,τι μπόρεσε να σώσει από τις οικονομίες του.

1919: η πρώτη βραδιά τζαζ στην Κωνσταντινούπολη

Ο Τόμας έφτασε το 1919 στην Κωνσταντινούπολη της Ανακωχής (στα τουρκικά Mütareke: η συμμαχική κατοχή της Πόλης, 1918–1923). Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι Βρετανούς, Γάλλους και Ιταλούς στρατιώτες και χιλιάδες πρόσφυγες από τη Ρωσία. Την ίδια χρονιά ο Τόμας άνοιξε στο Σισλί ένα υπαίθριο κέντρο με κήπο, τη Stella. Εκεί η Κωνσταντινούπολη είδε για πρώτη φορά ορχήστρες τζαζ και ζευγάρια να χορεύουν φοξτρότ και τσάρλεστον. Σύντομα η Stella έγινε το πιο περιζήτητο στέκι της πόλης.

Η γέννηση του Maxim

Το 1921 ο Τόμας έστησε μια μεγαλύτερη σκηνή: το Maxim, στην οδό Σιρασελβιλέρ στο Ταξίμ. Το κέντρο, που πήρε το όνομά του από το περίφημο Maxim της Μόσχας, έγινε τόπος συνάντησης της υψηλής κοινωνίας της Πόλης, των διπλωματών και των αξιωματικών των δυνάμεων κατοχής. Στις αφίσες έγραφε «Maxim»· οι κάτοικοι της Πόλης το έλεγαν, στα τουρκικά, Maksim. Χάρη στις ορχήστρες που έφερνε ο Τόμας, η τζαζ έγινε η μουσική της νυχτερινής ζωής του Πέραν.

Και μετά την ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας, το Maxim έμεινε ένα από τα σύμβολα της δυτικής διασκέδασης στη νέα Κωνσταντινούπολη. Η τύχη όμως δεν στάθηκε για πολύ στο πλευρό του Τόμας: πάλεψε με χρέη, φόρους και πτωχεύσεις. Πέθανε στην Κωνσταντινούπολη το 1928. Οι New York Times, στη νεκρολογία του, τον αποκάλεσαν «σουλτάνο της τζαζ».

Maksim Gazinosu: η δεύτερη πράξη

Μετά τον Τόμας το Maxim έμεινε για χρόνια σιωπηλό. Στις 28 Οκτωβρίου 1961 ο ίδιος χώρος ξανάνοιξε ως Maksim Gazinosu, με πρωτοβουλία του Φαχρετίν Ασλάν. Τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 ήταν μία από τις πιο φημισμένες σκηνές της Τουρκίας· μια ολόκληρη εποχή της τουρκικής διασκέδασης έζησε σε αυτή την αίθουσα. Το γκαζίνο έκλεισε στα μέσα της δεκαετίας του 2000. Σήμερα το κτίριο είναι ξενοδοχείο και η ιστορική του πρόσοψη διατηρείται. Λίγοι περαστικοί ξέρουν ότι η πρώτη σκηνή πίσω από αυτή την πόρτα ήταν ένα κλαμπ τζαζ.

Τζαζ στον Γαλατά σήμερα

Η μουσική που έφερε ο Τόμας στην Κωνσταντινούπολη ακούγεται, εκατό χρόνια μετά, ακόμη στα βράδια του Πέραν. Στον κήπο της πολυκατοικίας Barnathan του 1892, δίπλα στον Πύργο του Γαλατά, στο Barnathan Garden, κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή από τις 19:30 έως τις 22:00 παίζει ζωντανή τζαζ στο πλαίσιο του Jazz Weekend· τον χειμώνα ο κήπος σκεπάζεται και θερμαίνεται. Για άλλες σκηνές τζαζ της πόλης, διαβάστε το άρθρο μας «Πού να ακούσετε τζαζ στην Κωνσταντινούπολη», και για τις πρωτοχρονιάτικες βραδιές των χρόνων της Ανακωχής το άρθρο «Σύντομη ιστορία της Πρωτοχρονιάς στην Κωνσταντινούπολη».

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος ίδρυσε το Maksim Gazinosu;

Τον χώρο τον ίδρυσε το 1921 ο Αμερικανός Φρέντερικ Μπρους Τόμας, ως κλαμπ τζαζ με το όνομα Maxim. Το 1961 ξανάνοιξε ως Maksim Gazinosu με πρωτοβουλία του Φαχρετίν Ασλάν.

Πού βρισκόταν το Maksim Gazinosu;

Στο Ταξίμ, στην οδό Σιρασελβιλέρ. Το γκαζίνο έκλεισε στα μέσα της δεκαετίας του 2000· σήμερα το κτίριο λειτουργεί ως ξενοδοχείο.

Πώς ήρθε η τζαζ στην Τουρκία;

Η τζαζ έφτασε στην Κωνσταντινούπολη μετά το 1919, στα χρόνια της Ανακωχής. Οι ορχήστρες που έπαιζαν στα κλαμπ του Φρέντερικ Μπρους Τόμας, τη Stella στο Σισλί και το Maxim στο Ταξίμ, άνοιξαν τις πρώτες βραδιές τζαζ της πόλης.

Πηγές

  • Vladimir Alexandrov, The Black Russian (2013).
  • "Listening for Jazz in Post-Armistice Istanbul", International Journal of Middle East Studies, Cambridge University Press.
  • Küre Ansiklopedisi, λήμμα «Maksim Gazinosu».