Oda Ayırt
Oda Ayırt
Galata'da Sefarad Mutfağı: Barnathan'ın Sofrasındaki Üç Yemek

Galata'da Sefarad Mutfağı: Barnathan'ın Sofrasındaki Üç Yemek

Yayınlanma Tarihi21 Kasım, 2026

Galata'da Sefarad Mutfağı: Barnathan'ın Sofrasındaki Üç Yemek

Galata'nın sokaklarında yürürken yalnızca taşların değil, mutfakların da tarihi vardır. Bu semtte yüzyıllarca yan yana yaşayan topluluklardan biri, İspanya'dan gelen Sefarad Yahudileriydi. Onların sofrası zeytinyağını, pırasayı, ekşi sosları ve küçük börekleri İstanbul'un mutfağıyla buluşturdu. Bu yazıda Sefarad mutfağının nereden geldiğini, Galata'daki izlerini ve Barnathan Garden'ın menüsündeki üç Sefarad yemeğini anlatıyoruz.

Sefaradlar kimdir?

"Sefarad", İbranicede İspanya'nın adıdır. 1492'de İspanya'dan çıkarılan Yahudilerin büyük bir bölümü, II. Bayezid döneminde Osmanlı topraklarına yerleşti; İstanbul, Selanik ve İzmir en kalabalık toplulukların kurulduğu şehirler oldu. Yanlarında dillerini de getirdiler: İspanyolcanın eski bir biçimi olan ve İbranice, Türkçe, Rumca sözcüklerle zenginleşen Ladino (Judeo-İspanyolca). Bugün Ladino'nun en çok yaşadığı yerlerden biri mutfaktır; pek çok yemeğin adı hâlâ bu dilde söylenir.

Galata ve Karaköy'de Yahudi mirası

Galata, 19. yüzyıldan 20. yüzyılın ortasına kadar İstanbul Yahudilerinin en canlı yaşadığı semtlerden biriydi. Bugün Galata Kulesi'nden birkaç dakika yürüyerek bu mirasın izlerini görebilirsiniz:

  • Neve Şalom Sinagogu: Büyük Hendek Caddesi'nde, 1951'de açılan sinagog İstanbul'un en bilinen sinagoglarından biridir.
  • 500. Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi: 2001'de Karaköy'deki Zülfaris Sinagogu'nda açılan müze, 2015'ten beri Neve Şalom Sinagogu'nun içinde. Türkiye Yahudilerinin 500 yılı aşkın tarihini, gündelik hayatını ve geleneklerini anlatır.
  • Kamondo Merdivenleri: Bankalar Caddesi'ni yukarıdaki sokaklara bağlayan kıvrımlı merdivenler, 19. yüzyılda bankacı Abraham Salomon Camondo tarafından yaptırıldı. Ailenin hikâyesini Kamondo Merdivenleri yazımızda anlatıyoruz.

Semtin kozmopolit geçmişini merak ediyorsanız Galata nasıl kozmopolit oldu yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sefarad mutfağının özellikleri

İstanbul'un Sefarad mutfağı, İber Yarımadası'ndan getirilen alışkanlıklarla Osmanlı mutfağının buluşmasından doğdu. Öne çıkan özellikleri şöyle sıralanabilir:

  • Zeytinyağı ve sebze: Pırasa, ıspanak, patlıcan ve enginar sofranın baş tacıdır; sebze çoğu zaman etle birlikte köfteye ya da böreğe girer.
  • Ekşi tatlar: Limonla hazırlanan ekşi soslar sevilir; Ladino'da bu soslara agristada denir.
  • Küçük börekler: Yufkalı ya da hamurlu, peynirli, patlıcanlı, kıymalı börekler bayram ve hafta sonu sofralarının vazgeçilmezidir.
  • Aileden aileye geçen tarifler: Bu mutfağın büyük bölümü kitaplarda değil, evlerde yaşar; tarifler annelerden kızlara, ailelerden ailelere geçer.

Barnathan ailesi ve binası

Barnathan İstanbul'un bulunduğu bina, 1892'de Galata'da yapıldı. Adını taşıdığı Barnathan ailesi, Galata'nın tanınmış Yahudi ailelerinden biriydi. Ailenin Sefarad kökeni ve binanın hikâyesi, Çiğdem Oğuz'un Barnathan Apartmanları kitabında anlatılır; kitap arşiv belgelerine ve bugün dünyanın farklı yerlerinde yaşayan aile üyeleriyle yapılan görüşmelere dayanır. Binanın 130 yılı aşkın hikâyesini Taşa işli iki tarih yazımızda bulabilirsiniz.

Barnathan Garden'ın menüsündeki Sefarad yemekleri de bu geçmişe bir selam. Tarifler, bugün İstanbul'da yaşayan Sefarad ailelerinden geliyor.

Barnathan Garden'daki üç Sefarad yemeği

Ekşili Köfte

Ekşili köfte, Sefarad sofrasının ekşi tatlara olan sevgisini taşıyan bir ev yemeğidir. Garden'da dana köfte, haşlanmış patates ve haşlanmış havuçla birlikte servis ediliyor.

Börekitas

Börekitas, Ladino'da "küçük börekler" demek: Türkçedeki börek sözcüğüne İspanyolcanın küçültme eki eklenmiş. Adı bile Sefaradların İspanya'dan İstanbul'a uzanan yolculuğunu anlatır. Garden'daki börekitas dana kıymayla hazırlanıyor; yanında salatalık, domates ve roka geliyor.

Pırasa Köftesi

Ladino'da köftes de prasa ya da albondigas de prasa diye bilinen pırasa köftesi, Türkiye Sefarad mutfağının simge tatlarından biridir. Pırasa ile kıymanın buluştuğu bu köfte, Garden'da dana kıymayla hazırlanıyor ve taze yeşilliklerle servis ediliyor.

Barnathan Garden'da Sefarad sofrası

Üç yemeği Galata Kulesi'nin hemen yanındaki Barnathan Garden'da tadabilirsiniz; tüm yemekleri ve içerikleri dijital menüde "Sefarad Yemekleri" bölümünde bulabilirsiniz. Neve Şalom Sinagogu'nu, müzeyi ve Kamondo Merdivenleri'ni gezdikten sonra günü Garden'da bir Sefarad sofrasıyla bitirebilirsiniz. Galata'da birkaç gün kalmak isterseniz, Galata Kulesi çevresindeki tarihi binalarda yer alan Meroddi otellerine göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Sefarad mutfağı nedir?

1492'de İspanya'dan çıkarılıp Osmanlı topraklarına yerleşen Sefarad Yahudilerinin mutfağıdır. İber Yarımadası'ndan gelen alışkanlıklar İstanbul'da Osmanlı mutfağıyla buluştu; zeytinyağı, sebze, ekşi soslar ve küçük börekler öne çıkar.

Börekitas nedir?

Sefarad mutfağının küçük börekleridir. Adı, Türkçedeki börek sözcüğüne İspanyolcanın küçültme eki eklenerek oluşmuş Ladino bir sözcüktür. Peynirli, patlıcanlı ya da kıymalı yapılabilir.

Pırasa köftesi Sefarad yemeği mi?

Evet. Ladino'da köftes de prasa ya da albondigas de prasa diye bilinen pırasa köftesi, Türkiye Sefarad mutfağının en bilinen yemeklerinden biridir.

Galata'da Sefarad yemekleri nerede yenir?

Galata Kulesi'nin yanındaki Barnathan Garden'ın menüsünde ekşili köfte, börekitas ve pırasa köftesi var. Tarifler İstanbul'da yaşayan Sefarad ailelerinden geliyor.