Bir şehre ilk kez varmanın kendine has bir sarhoşluğu vardır: her ses yeni, her koku bilinmedik, hafıza her şeyi birden kaydetmeye çalışır. On dokuzuncu yüzyılda İstanbul'a gelen Fransız yazar Pierre Loti, bu ilk dakikaları not etmiş — ve tarif ettiği yer, bugün otellerimizin bulunduğu yamaçlar.
Ağustos'ta bir Beyoğlu
Loti'nin anlattığı sahne bir yaz günüdür. Beyoğlu'nun yükseklerinde gürültülü bir Taksim mahallesi; Şark'ın kıyafetlerine "taarruz eden" Avrupa kostümleri; büyük bir sıcak ve büyük bir güneş. Ağustos'un sararmış yapraklarıyla birlikte toz kaldıran ılık bir rüzgâr, meyve satıcılarının bağırışları, üzüm ve karpuz yığılı sokaklar... Yazar, İstanbul'da geçirdiği ilk dakikaların bu tabloları zihnine kazıdığını söyler.
Dikkat edilirse Loti bir anıt ya da manzara tarif etmiyor; kalabalığı, kokuyu ve sesi tarif ediyor. Şehir onu binalarıyla değil, canlılığıyla karşılamış.
Neden hâlâ tanıdık?
Bu satırlar yüz elli yıla yakın bir geçmişten geliyor ama tuhaf biçimde tanıdık. Bugün de Galata'ya gelen bir misafir önce sesle karşılaşır: tramvayın çanı, seyyar satıcının nidası, dar sokaklarda çoğalan konuşmalar. Yaz akşamları hâlâ sıcak ve tozludur; meyve tezgâhları hâlâ kaldırıma taşar.
Loti'nin yazdığı dönemde bu yamaçlar tam bir dönüşüm hâlindeydi: surlar yıkılmış, Tünel açılmış, ilk apartmanlar yükselmeye başlamıştı. Yani yazar, şehrin en hareketli on yıllarına denk gelmişti — bugün bizim "tarihî doku" diye andığımız cepheler, o gün yepyeniydi.
Kendi ilk bakışınız
Bir öneri: Galata'ya vardığınız ilk saatte telefonunuzu cebinize koyun ve on beş dakika boyunca sadece bakın. Yokuşun eğimini, kepenk seslerini, kahve kokusunu, kuleye çıkan sırayı. Loti'nin yaptığı da buydu — sonra da yazdı.
Biz de misafirlerimize hep aynı şeyi söylüyoruz: bu semt planlanarak değil, yürünerek anlaşılır. Odanıza yerleşin, çantanızı bırakın ve dışarı çıkın. İlk izleniminiz, en az bir Fransız yazarınki kadar kıymetli.
Kaynak: "Barnathan Apartmanları" (Çiğdem Oğuz, Nar Yatırım, 2016). Galata'nın ortasında konaklamak için: Meroddi Otelleri →
