Tarihî bir binada konaklarken, o binanın oraya kendiliğinden gelmediğini çoğu zaman düşünmeyiz. Oysa Galata'da ayakta duran her restore yapının arkasında yılların, izinlerin, ustaların ve inatçı bir sabrın hikâyesi vardır. Barnathan'ınki on yıl sürdü.
Harabeden başlamak
Barnathan Apartmanları, 1892 ve 1893'te tamamlandığında Galata'nın en iddialı yapılarındandı. Ama yirminci yüzyıl bu binaya nazik davranmadı: sahipleri değişti, adı değişti, daireler iş yerine dönüştü, alt katlar marangoz ve kırtasiye atölyeleriyle doldu. Devraldığımızda bina büyük ölçüde harabe hâldeydi.
Böyle bir yapıyı geri getirmek, “tadilat” kelimesinin anlattığından çok başka bir iştir. Yüz yıllık bir binada her müdahale, koruma kurullarının onayına tabidir; özgün malzemenin ne olduğunu bulmak başlı başına bir araştırmadır; ve her katmanı sökerken altından ne çıkacağını bilemezsiniz. Süreç, planladığımızdan çok daha uzun sürdü — yaklaşık on yıl.
Yirmi iki usta, on dört ay: kalem işleri
Binanın en zahmetli işi, yüzeyleri baştan aşağı kaplayan kalem işi süslemelerdi. Bu, makineyle yapılamayan bir zanaattır: motifler elle, katman katman ve sabırla işlenir. Barnathan'ın kalem işlerinin restorasyonunda 22 kişi 14 ay çalıştı.
Rakamı bir düşünün: neredeyse bir buçuk yıl boyunca, her gün, yirmiden fazla usta yalnızca duvar ve tavan süslemeleriyle uğraştı. Bugün odalarda ve merdiven sahanlıklarında gördüğünüz her kıvrım, bir insanın fırçasından geçti.
Döşemelerin altından çıkanlar
Restorasyonun en beklenmedik anı ise şuydu: söküm sırasında, döşemelerin altından ve köşe bucaktan eski fotoğraflar çıktı. Binada yaşamış insanlardan kalan kareler — yıllarca tahtaların altında, kimsenin bilmediği bir yerde beklemişler.
Bu fotoğrafları saklamak ya da bir kutuya kaldırmak olmazdı. Giriş katımızda, binayı inşa eden Barnathan ailesini, mimarı Charles Maruletto'yu ve burada yaşamış diğer aileleri anmak için küçük bir albüm oluşturduk. Girişte bir sürpriz daha var: ipek kumaş üzerine elle çizilmiş özgün bina projesi — ailenin torunları tarafından kuşaklar boyu saklanıp bize ulaştırılan belge.
Bina bugün ne yapıyor?
Bugün Barnathan çok katmanlı bir yapı: zemin katta Galata Kulesi manzaralı bahçesiyle Barnathan Garden, üst katlarda konaklama, en üstte Boğaz'ı, Haliç'i, kuleyi ve tarihî yarımadayı birden gören Barnathan Roof. Yani bina yeniden eskisi gibi çalışıyor — üst katı yaşayan, zemin katı semte açılan bir Galata apartmanı.
Kuyruk
Açılış akşamı kapının önünde bir kuyruk oluştu. On yıllık uğraşın yorgunluğu, o kuyruğu gören herkesin içinden bir anda silindi.
Bir binayı restore etmek, taşı onarmakla bitmiyor; onu tekrar şehrin hayatına sokmakla bitiyor. Barnathan'ın kapısından her gün insanlar girip çıktığında, bina gerçekten geri gelmiş oluyor.
Kaynak: Meroddi arşivi ve “Barnathan Apartmanları” (Çiğdem Oğuz, Nar Yatırım, 2016).
